was successfully added to your cart.
Category

Roads less travelled

Bosnië en Herzegovina verkenning van Via Dinarica

By | Roads less travelled | No Comments

Wandelen en trailrunnen op Balkan

Wat: Verkenning van Via Dinarica in Bosnië en Herzegovina. Hieruit is een Nunatak wandelreis ontstaan en eerste deel van Stellatoyou trailreis. Deze trailreis zal ik  binnenkort voorstellen aan jullie via mijn website ! Hopelijk worden jullie net ik betoverd door Via Dinarica en kunnen we samen Bosnië en Herzegovina gaan verkennen.
Waarom: Omdat Bosnië en heerlijk authentiek land is met geweldig natuur, vriendelijke mensen en lekker eten.

Graag trekteer ik jullie op een blog over mijn avonturen op een deel van Via Dinarica in Bosnië en Herzegovina. Niet een voor de hand liggend land, maar wel een aangenaam land waar je heerlijk kunt ontspannen, onthaasten, verrijkt worden door diversiteit van culturen, religies en hartelijke gastvrijheid van Bosniërs.  

Via Dinarica connecting naturally

In 2014 heb ik voor het eerst gehoord over dit hoog alpiene project van ca.1500km die hoogste toppen van 6 Balkanlanden in Dinarische Alpen verbindt. Het idee achter Via Dinarica is om alle landen en mensen langs de VD te verbinden, de toerisme naar het gebied te trekken en de cultuur, natuur, mensen en lokale gastronomie onder aandacht te brengen. Op deze manier zouden accommodaties, hutten, B&B, boeren en restaurants een nieuwe boost krijgen.Team van Terra Dinarica maakt ook mensen langs Via Dinarica milieubewust en leert ze dat het enorm belangrijk is om dieren en planten te beschermen en in de regio te investeren. De nieuwsgierigheid was meteen gewekt en ik ging eerst op internet onderzoek doen en later ook naar mensen die me hierover meer konden vertellen. Mij was toen al duidelijk dat ik Bosnisch deel die ca. 330km lang is wilde verkennen en dit land dichterbij Europa brengen, omdat het prachtig is en omdat het klaar is de toekomst in te gaan. Deze zoektocht heeft me geleid naar het hart van het project Via Dinarica in Bosnië Herzegovina, namelijk Kenan Muftic en zijn team, dat werkt onder naam Terra Dinarica. Via Dinarica wordt ondersteund door de UNDP en USAID. Kort na eerste correspondenties wist ik dat het om een serieuze onderneming ging met de juiste leiding en motivatie. Met deze mensen wilde ik in gesprek om iets moois op te bouwen en op 12 september 2015 landde ik in hoofdstad van Bosnië en Herzegovina – Sarajevo.

Bosnië en Herzegovina vandaag

Het land bestaat uit 2 entiteiten: Federatie van Bosnië Herzegovina en Servische Republiek. Het land is presidentiele republiek en wordt uit Sarajevo bestuurt. Er worden verschillende varianten van een Slavische taal gesproken in combinatie met Turkse woorden of Turkse woorden die geslaviseerd zijn. Zoals Vlamingen en Nederlanders elkaar kunnen begrijpen als ze eigen taal tegen elkaar spreken zo kunnen sprekers van deze verschillende taaldialecten elkaar ook begrijpen. Er worden 3 grote geloofsovertuigingen gepraktiseerd, namelijk islam, Rooms Katholieke en Oosters Orthodoxe en een paar kleinere. Het land kent 2 schriften / alfabeten : cyrillische en latijnse en beide zijn op bijna alle borden langs de wegen te zien. Tijdens communisme iedereen die communist was mocht niet naar de kerk of moskeé gaan, na de val van communisme proberen velen deze communistische jaren in te halen en zijn meer gelovig dan mensen die al hun hele leven dat zijn. Laatste oorlog heeft bij sommige de religieuze kloof groter gemaakt en andere juist dichterbij gebracht. Ik heb veel mensen ontmoet en gesproken die het oorlog onnodig en stom vonden en die vinden dat alle Bosniërs 1 volk zijn. Deze laatste groep steun ik ook en ik ben van mening dat alleen met elkaar in gesprek gaan problemen oplost en op geen enkele manier een oorlog. Bosniërs praten niet meer over oorlog, ze willen hem het liefst achter zich laten, nadering tot Europa zoeken en op een positieve en een mens waardige manier de toekomst ingaan. Er is uiteraard nog veel wat moet veranderen en geregeld worden voordat het land het niveau van Europa bereikt, maar juist deze manco’s en verschillen maken deze reis leuk en anders. Bosnië en Herzegovina is afgelopen 20 jaar stabiel en de tijd is rijp om ons te laten betoveren door een wereld die ons onbekend is, een wereld die ons zo vaak zal verrassen en ontroeren als we er voor openstaan.

Via Dinarica verkennen

DAG 1: Briefing en verkenning van een paar mooie locaties

Op de dag van aankomst in Sarajevo heb ik een korte briefing op het kantoor van Terra Dinarica ( non profiet organisatie die Via Dinarica in Bosnië faciliteert en implementeert ) en dag daarna vertrek ik met Kenan Muftic ( manager van Terra Dinarica ) voor een pittige 4 dagse verkenning van bergen Cvrsnica, Prenj, Bjelasnica, uitgestrekte karstvelden en vlaktes van Herzegovina en accomodaties langs Via Dinarica. Eerste dag worden we vergezeld door Amra (vrouw van Kenan) en bekijken we een paar mogelijke accommodaties die ver uit elkaar liggen, een ondernemende schapenfarm en rijden we door uitgestrekte gebieden die af en toe op verlatenheid van Patagonië doen denken. Op sommige stukken zijn er geen bomen alleen eindeloze graslanden waar elementen vrij spel hebben. Door de Dinarische Alpen worden deze vlaktes gescheiden van de Adriatische zee en hier botst het continentale klimaat met de warme mediterrane klimaat en zorgt voor een uniek ecosysteem waar endemische planten en dieren te vinden zijn en waar het weer heel snel en onverwachts kan omslaan. Zomer is hier warm en droog en winter koud en sneeuwrijk. In de Dinarische Alpen kan het in mei nog sneeuwen. In het donker arriveren we in een hut aan Blidinje meer waar we ook overnachten. Bij de eerste zonnestralen loop ik naar buiten om te kijken waar ik me bevind. De hut staat op de vlakte langs een onverharde weg en de meer aan de overkant. Overal rond de hut zijn bergen. Alles slaapt nog en het is super stil en maagdelijk. Om 8 uur trekken we de deur achter ons dicht en mijn Via Dinarica start hier.

DAG 2: Cvrsnica berg of de Koningin

De zon schijnt, het is vroeg en er is mist net boven de grond. Ergens in de verte waar we naartoe lopen is een huis en ik hoor een blaffende hond. Ik zie de hond niet maar heb wel de stokken klaar in het geval dat hij te dichtbij komt dat ik wat afstand tussen de hond en mij kan creëren. Later komen we langs een paar zomerhuisjes waar mensen al in de tuin werken, de vallei wordt smaller en via een single track door het bos komen we naar een klooster en vanaf hier gaat het pad omhoog naar de top van Veliki Vilinac (2118 m). De klim is redelijk steil en eerste deel gaat door het bos om later boven de boomgrens te komen en tussen de struiken verder te gaan. Er zijn drie paden naar Veliki Vilinac en we lopen het nieuwste pad. Zelfs primeur voor Kenan die Via Dinarica door en door kent. Het is prachtig en hoe hoger we komen hoe meer de valleien zichtbaar worden. Het is een wolkeloze dag, blauwe hemel, de zon schijnt en zolang de oog kan zien zijn er eindeloze bergketens. Op de top die kaal is ontmoeten we 3 mannen die van de andere kant gekomen zijn. Het is in Bosnië en Herzegovina gebruikelijk om in het weekend wandelingen te maken. Ze dragen dag rugzakken en raken zwaar onder de indruk van mijn super grote meerdaagse rugzak. We maken hier kennis en blijven 40 minuten met elkaar praten en naar rondom liggende toppen kijken en ze benoemen. Op elke top staat een metalen doos met een boek, pen, soms lamp en een stempel erin. Soms stempel ik mijn paspoort hiermee zoals bijvoorbeeld vandaag. We nemen afscheid en Kenan en ik dalen naar de berghut Vilinac (1930 m). Hut beheerder en de leden van de berg- en skiverenigingen zijn aanwezig en bezig om een afdakje boven de ingang te maken.

  

We bestellen een bier en wachten op eten die nog niet klaar is omdat we te vroeg aangekomen zijn. Net zoals veel andere hutten is deze hut ook in laatste oorlog beschadigd en er is een nieuwe hut gebouwd. Er zijn weinig hutten die hulp van helikopters hebben gekregen om materiaal naar de bouwplaats te vervoeren. Voor meeste hutten die gerenoveerd of opnieuw gebouwd zijn hebben leden zelf al materiaal ( planken, watercisternen, deuren, ramen)op hun rug naar boven gedragen. Ik raak elke keer ontroerd als ik dit verhaal hoor en dat zal ik tijdens deze dagen op veel plekken horen. Hoe sterk is de wil van een mens om opnieuw iets moois te bouwen, te herrijzen, te overwinnen en weer te leven en genieten. Deze mensen die overdag planken naar boven dragen en bouwen, zijn ’s avonds samen aan het koken, eten, drinken, praten, zingen en genieten. Deze hardwerkende vrijwilligers hebben ook een baan door de week. We nemen afscheid en gaan verder naar uitzichtpunt 10 minuten hiervandaan voordat we een lange afdaling inzetten. Vanaf hier zijn toppen van Prenj berg (onze bestemming voor morgen) en zijn prachtige karstplateau fantastisch zichtbaar. Diep onder onze voeten ligt canyon van Diva Grabovica waar we vanavond zullen slapen. Indrukwekkende vallei. Na 20 minuten vals plat lopen bereiken we Hajducka Vrata ( Hajduk’s Deur) op 2000m. Dit is een poreuze ark van steen waar verboden is om op te klimmen maar sommige doen het toch. Hajduk is in de legendes van Balkan iemand die van rijke steelt en het aan arme geeft een soort Robin Hood. In 17e, 18e en 19e eeuw is hajduk en bandiet en gerilla strijder die vecht o.a. tegen Ottomaanse rijk en steelt van rijke. Voetbaploeg van Split in Kroatië heet Hajduk en dat is de enige hajduk die vandaag nog actief is. Meteen na Hajducka Vrata komt een lange afdaling van 1800hm. Eerste stuk is buiten de bossen met fantastisch uitzichten op Prenj en vallei onder ons. Hier is ook de endemische Munika boom (Pinus heldreichii) te bewonderen. Deze boom kan 30 meter hoog worden en de stamboom kan 1 meter breed zijn. Hele oude bomen hebben barst die op schildpadden schilt lijkt. Ik raak onder indruk van deze prachtige en imposante bomen en voel respect en ontroering net toen ik eerder dit jaar Cedar boom in Libanon in het echt zag. Wat een fantastisch gevoel. Laatste zonnestralen nemen afscheid van de dag en we starten aan een lange afdaling door verschillende soorten bossen wetend dat we net voor het donker bij de volgende accommodatie zullen zijn. Eenmaal uit de bossen komen we op weilanden en het begint te schemeren. Aan de linkerkant zie ik een paar oude huizen die onbewoond lijken. Ik hoor stemmen en vermoed dat er ook andere huizen zijn, maar door de bomen zie ik geen huizen. We dalen nog even langs een brede onverharde weg en worden verwelkomt door een hond die blaft maar toch voor ons blijft lopen en zo naderen we een huis waar nog 2 honden in de tuin zijn aan het blaffen. 1 van deze 2 is van zwaardere kaliber en ik wil niet de tuin betreden zonder da de eigenaar erbij is. Kenan roept de eigenaar maar hij hoort het niet. Uiteindelijk 6 minuten later komt hij naar buiten en we gaan allemaal bij zijn forelkwekerij zitten en praten. Het is al donker en steile rotsen die boven deze dorp rijzen zijn niet meer te zien. Er wordt voor ons gekookt en ietsje later vallen we heerlijk in slaap. Na 12 uur onderweg is een bed meer dan welkom.

DAG 3: Prenj berg of de Koning

Om 8 uur worden we 7 kilometer langs een lelijke weg door de eigenaar van onze slapplek gebracht naar het beginpunt van onze wandeling van vandaag. Bosnië heeft vele rivieren die diepe canyons hebben uitgegraven en dat beteken voor wandelaars dat ze veel hoogtemeters maken. Kenan heeft me gisteren 3 keuzes gegeven om naar het plateau van Prenj te komen. Via een brede onverharde zik-zak weg die we gisteren van Cvrsnica zagen, 1 uur in de auto zitten om naar een wandelpad halverwege de klim te komen of een pad van de voet van een canyon nemen die nog geen echte pad is maar zal het worden.

                    

Natuurlijk werd er voor dit laatste avontuur gekozen en het leek ook een echte avontuur te zijn. Na beetje zoeken hebben we iets gevonden die op een pad leek. Eerst tegen veel verwilderde takken vechten om daardoorheen te komen, later door rotsen klimmen om uit het canyon te komen. Mijn rugzak is te groot voor dit verwoeste pad in ik zit overal vast en alle takken en struiken trekken aan mij haren en kleding. Boomstammen die omgevallen zijn, bramen en frambozen struiken die aan kleren trekken. Het pad was niet gemarkeerd maar zal voor zomer 2016 gemarkeerd worden. Hoe hoger we komen hoe beter uitzichten worden. De zon schijnt, maar het is heerlijk koel in het bos. Kenan staat op een omgevallen boomstam en ik sta op de grond en wil op de boomstam gaan staan toen Kenan riep“kom hier is een poskok als je hem wil zien “.Tijdens briefing is me uitgelegd dat er 2 giftige slangen in Bosnië leven en poskok is een van de twee maar ik heb niet gevraagd hoe groot de slang is. Zo staand op de grond besefte is dat ik op dezelfde niveau sta als de slang en ik ben op de boomstam gesprongen. En daar op de grond tussen de stenen lag een 80cm lange super gecamoufleerde slang met een hoorentje op zijn hoofd en een vogel in zijn bek. Hij was duidelijk niet geïnteresseerd in ons en wilde met rust gelaten worden om te eten. Nadat Kenan hem 2e keer met een stok voorzichtig aanraakte ging die heel langzaam uiteindelijk weg duidelijk denken moet dat nou. Net zoals alle andere dieren gaat deze slang aanvallen alleen en uitsluitend als je ze verrast of per ongeluk op haar stapt. In alle andere gevallen gaat het weg voordat je het ziet of gaat het eerst sissen als waarschuwing voordat ze vertrekt of aanvalt. Indien op tijd in ziekenhuis is beet van deze slang niet dodelijk. Na urenlang worstelen met allerlei struiken, bomen en planten kwamen we uiteindelijk op het pad die ons verder naar de hut zal brengen waar we vanavond zullen slapen. Vandaag was hele klim in de bossen met prachtige uitkijk punten. Ineens kwamen we bij een klein shelter aan waar 3 mannen de shelter schilderen en barbecueën. Voor mij is het net een scene uit een film. Buiten op een mini veranda staat een tafel waar van allerlei eten, glazen en borden een heerlijke chaos is ontstaan. De vuur buiten is aan en 1 van de mannen was eten aan het voorbereiden. Sterke drank is in allerlei uitvoeringen aanwezig. Deze mannen waren hartelijk en er werd meteen ingeschonken en we waren aan het proosten en praten. Bosniërs willen graag behulpzaam zijn en als je ze wat vraagt kunnen ze eindeloos lang en enthousiast daarover vertellen, maar als je midden in een voor jou te lang verhaal zegt dat je helaas verder moet is het ook prima. Ze delen ook alles, al hebben ze zelf niet veel. Dit zit in hun genen. We hebben hier geluncht en gingen verder omhoog om net bij zonsondergang, prachtige paarse, roze, oranje hemel te zien op het plateautje van de hut Medjuprenje, onze slaapplek voor vanavond. Uiteraard waren hier ook leden van de wandelvereniging aanwezig om deze nieuwe hut in te richten. Oude hut die bijna vervallen is staat ernaast. Kenan en ik worden warm ontvangen en we mochten mee eten. Aangezien ik vegetariër ben neem ik altijd eigen eten mee. Als vegetariërs in de bemande hutten van te voren aangeven dat ze vegetariërs zijn kan een vegetarische maaltijd gemaakt worden. In alle steden en dorpen in Bosnië kunnen vegetariërs overal lekker eten en dat komt door dat Bosnische keuken heeft iets wat PITA heet. Het is een hartige gerecht van zelfgemaakte filo deeg gevuld met kaas, pompoen, aardappels of spinazie. Er is ook een versie gevuld met gehakt en deze wordt gezien als DE PITA voor Bosniërs en heet burek ( spreek uit als boerek). In de hut is er uiteraard weer whiskey en sterke grappa voor bij het eten. Iedereen is aan het drinken maar niemand wordt echt dronken ( kwestie van oefenen neem ik aan hahaha). Overal zijn mensen aardig, behulpzaam en vertellen graag hun verhaal. Jonge mensen zeker in steden spreken Engels of Duits, ouderen niet. Kenan en ik gaan als eerste naar bed in een slaapzaal en doen twee enige ramen half open zodat er frisse lucht is ’s nachts. 2 uur later komen nog meer mensen slapen en eerst wat ze doen is de ramen dicht doen omdat het volgens hun tocht. Veel Bosniërs denken dat je van tocht ziek kan worden en zelfs doodgaan. Ook met nat haar naar buiten gaan in welk seizoen dan ook wordt hier nooit gedaan. In de hut wordt er tot vroege uren gedronken, gepraat en gezongen. Dag nachtrust.

DAG 4: Prenj berg en de hoogste top

Volgende ochtend is bijna iedereen rond 7 uur wakker en we worden getrakteerd op koffie. Om 8 uur staan we buiten klaar om te vertrekken. Nog een stukje door het bos voordat we het kale, karstplateau van Prenj bereiken. Vandaag zullen we geen schaduw meer zien omdat er geen bomen zijn en watervoorraaden op Prenj zijn ook beperkt. Deze berg is geliefde bestemming voor zomer en winter wandelaars, rotsklimmers, toerskiërs en freeriders. Een beroemde Kroatische schrijver heeft ooit over Prenj gezegd dat hij geen berg is maar huis der reuzen. Er zijn meer dan 10 topen boven de 2000m op Prenj en wij gaan vandaag voor de hoogste Zelena Glava 2115m. 1 uur na het vertrek uit de hut in de lute in een karstgat gaan we ontbijten. Het smaakt heerlijk en het idee hoe bevoorrecht ik ben dat ik hier mag zijn doet me glimlachen. Ik kom langs mijn eerste mijnveld in BiH. Kenan weet precies waar deze velden zijn en hij heeft me al hierop voorbereid. Toen ik voor het eerst het bord met de doodskop en MINE erop zag ging het hart sneller kloppen en ik ging voorzichtiger lopen, maar na een paar stappen als je beseft dat alles onder controle is went het snel. Kenan bleef normaal lopen zonder twijfels en zolang je op het gemarkeerde pad blijft lopen kan niks gebeuren. Prenj is heel rotsachtig en stappen op rots is toch anders dan stappen op grond langs de mijnvelden. Er zullen vandaag nog twee komen. Let op! Het pad waar ik op liep en waar Nunatak groep en traillopers op zal lopen is recent gemarkeerd, wat wil zeggen dat deze paden regelmatig gebruikt worden door lokale mensen en outdoortypes. Alle mijnvelden en twijfelgebieden zijn in kaart gebracht en er wordt aan gewerkt om alle mijnen te verwijderen alleen kost dit veel tijd. Het plan is om in 2019 Bosnië mijnvrij te maken. Team van Terra Dinarica is uitstekend op de hoogte van de situatie in de bergen van Bosnië wat mijnen betreft en ze zullen nooit andermans leven riskeren, daarom is huidige Via Dinarica omgeleid totdat een paar gebieden mijnenvrij zijn gemaakt en zal weer terugkeren naar het oorspronkelijk gebied. Zo lang de oog kan reiken zie ik rotsen en kale toppen. Onderweg zien we nog ontlasting van een beer. Beren, wolven, vossen en misschien lynx leven hier.

                 

Het is prachtig en ruig. Elementen krijgen vrij spel en het weer kan heel snel omslaan. We gaan vandaag voor de hoogste top. Laatste 400m gaan door rotsen omhoog, zijn beetje technisch maar voor iedereen te doen. Op de top staat weer een kast met het boek, stempel etc erin. Het weer is aan het veranderen, de wolken komen, het waait en is kouder aan het worden. Ik heb zelfs mijn donsenjas aan. We blijven 15 minuten op de top en trakteren ons op veel lekkere chocolade die Kenan uit zijn rugzak tovert. Nog een daling van 1,5 uur en we zijn bij de berghut Jezerce en onze slaapplek voor vanavond. Bij de aankomst is er niemand en we zijn blij dat we uiteindelijk wat rust zullen krijgen omdat er gisteren en luidruchtige nacht geweest is. Kort daarna vanuit een andere vallei komen nog 3 wandelaars met een hond. Ze komen uit Split ( een grote Kroatische stad aan de Adriatische Zee) en hebben 4 liter wijn in 2 plastic flessen geschouwd. Ze zijn praatlustig en delen graag hun wijn met ons. We hebben hier samen dikke lol en ik bied me aan om alles af te wassen na de avondmaltijd als bedankt voor de wijn. Deze nacht is rustig geweest en in de ochtend ontbijten we samen en drinken koffie voordat we afscheid van de mannen nemen. Deze gaan namelijk Zelena Glava beklimmen waar we gisteren vandaan gekomen zijn.

DAG 5: Bjelasnica berg en stecci (middeleeuwse grafstenen)

Deze berg is anders dan Cvrsnica en Prenj. Via Dinarica bereikt Bjelasnica via een adembenemend mooie canyon van Rakitnica en volgens de legende heeft hier ooit een woede draak geleefd die enorme dreiging vormde voor de bevolking. Nog vandaag zijn de sporen van de draak te zien en de draak zelf versteend in een rots. Er zijn wat bossen op Bjelasnica en veel glooiende weilanden met kralen waar schapen grazen. Het is pittoresk, romantisch en tam. Bjelasnica is trouwens ook de olympische berg want Sarajevo mocht in 1984 de olympische winterspelen organiseren.

  

Hier komen we de eerste stecci tegen en ze zien er machtig uit. Stecci zijn middeleeuwse grafstenen en bijna alle stecci staan op een heuvel. Prachtige beelden en oud Slavische schrift “glagoljica” sieren bijna allee stecci. Er zijn rond 60.000 stecci verspreid in Bosnië. De oudste exemplaren dateren uit de 11e eeuw om een culminatie te bereiken in 14e en 15e eeuw. Kroatië, Montenegro en Servië hebben ook stecci en samen met Bosnië zijn deze 4 landen het eens dat dit hun gezamenlijke culturele erfenis is. Naam stecak is afgeleid van het werkwoord “stajati” en betekend een staand voorwerp. Tijdens de Ottomanse occupatie ( 1460 – 1780 ) van Bosnië worden stecci niet meer gemaakt. Vandaag zijn ze te vinden in de natuur op meest onverwachte plaatsen en vaak op de begraafplaatsen van alle drie religies. We komen langs een klein begraafplaats op een heuveltje met een mini kerkje erop en ik moet denken aan een paar teksten van Nick Cave. Op Bjelasnica ontmoeten we ook eerste herdershonden of tornjak. Tornjak is een inheemse hondenras die uit Middeleeuwen stamt. Er is geen betere ras die geschikt is voor het barre klimaat van Bosnië dan deze tornjak. Ze zijn gefokt om de kudde te beschermen en zolang wandelaars ver genoeg van de kudde blijven is alles prima. Lieve, rustige en waakzame honden. Bosnië heeft ook inheemse schapenras Pramenka. Er is ook geprobeerd om Merino schapen in Bosnië te laten aarden, maar ze hebben het niet overleeft vanwege de sneeuw en kou. In de middag komen we in Lukomir aan. Lukomir is het hoogst gelegen en permanent bewoond doop in Bosnië en ligt op 1495 m. De huizen zijn hier authentiek en veel toeristen hebben hun weg naar Lukomir gevonden. Sommige vrouwen lopen in kledingdrachten en dragen gouden munten op hun voorhoofd. Midden in het dorp is een bron met schoon en koud water en iedereen is welkom om zich hier te verfrissen. Er is ook een restaurant waar lokaal eten gegeten kan worden, een winkel met gebreide en genaaide producten en een prachtige lodge met heerlijke huisgemaakte eten. Hier zijn ook een paar stecci te zien. Na het eten verlaten we de dorp en gaan terug naar Sarajevo die 60km hiervandaan ligt.

Sarajevo

Sarajevo is hoofdstad van Bosnië en Herzegovina, die op 511m ligt en ca. 700.000 inwoners telt. Jaar 1461 wordt genoemd als het jaar waarin Sarajevo door de Ottomanen gesticht is. Wat me opvalt is dat mensen bewegen heel beheerst om niet traag te zeggen en dat daardoor een gemoedelijk sfeer ontstaat. Af en toe is een bedelaar te zien en het is me verteld dat het geen lokale mensen zijn die bedelen. Mensen staan op de straat met elkaar te praten, op terrassen word koffie gedronken en voorbijgangers bekeken en er is werkelijk veel te zien. Romeinen, Ottomannen, Habsburgers hebben allemaal hun sporen en genen hier achtergelaten en er is een enorme diversiteit aan uiterlijken en kleding. En juist deze diversiteit aan mensen en religies is de grootste rijkdom van Sarajevo. Overal in Bosnië zijn mannen en vrouwen gelijk. Ook zijn binnen straal van 200m moskee, synagoge, orthodoxe en katholieke kerk te vinden. Het centrum is zo goed hersteld dat er geen sporen van oorlog te zien zijn en aan de randen van Sarajevo wel. Voor geschiedenis- en cultuurliefhebbers in Sarajevo een eldorado waar het westen en Oriënt elkaar ontmoeten en dit creëert een bijzondere sfeer alleen hier voelbaar. Sarajevo is altijd een stad geweest waar iedereen welkom was en nog steeds is. Mensen hebben hier altijd alles gedeeld en doen het nog steeds. Er heerst verdraagzaamheid en wil om het stempel van oorloog achter zich te laten en de toekomst in te gaan. Er zijn veel lokale en westerse restaurants en bakkerijen in Sarajevo waar lekker gegeten kan worden. Ook zijn er talloze musea, oude Ottomanse stadsdeel Bascarsija en ook prachtige Habsburgse gebouwen. Lokale bevolking zit graag in Bascarsija en kijk hoe het donker valt en eerste lichten in de huizen op de bergen rond Sarajevo aangaan. Het ademt geschiedenis en ontmoeting van culturen. Het ademt Balkan.

Bosnische Nobelprijswinaar

In 1961 heeft Ivo Andric, een Bosnische schrijven de Nobelprijs voor de Literatuur gekregen voor zoals de jury het formuleerde “de epische kracht waarmee hij de thema’s volgde en het lot van de mensheid weergaf, onttrokken aan de geschiedenis van zijn land.” In het Nederlands verschenen zijn werken De hellehof (1959), De brug over de Drina (1961) en De kroniek van Travnik (1995). Voor potentiële reizigers naar Bosnië is het zeker interessant om zijn boeken te lezen al gaat het meestal om een lang vervlogen tijd, maar juist daarom is het goed om huidige situatie in Bosnië in perspectief te kunnen zetten, mensen en het land beter te kunnen begrijpen en uiteindelijk ook als toerist meer genieten door te begrijpen.

Conclusie

Bosnië is 100% veilig voor toeristen en elke wandelaar en trailloper zal zich veilig voelen. Het ergste wat kan gebeuren is dat je in de grote steden slachtoffer van zakkenrollers wordt, maar dit is overal in de wereld mogelijk. Mensen zijn enorm hartelijk, hebben enorm veel humor en dat weinige wat ze hebben willen ze graag delen. Dit zit in het mentaliteit omdat er vanwege ruige klimaat, armoede of oorlogen iedereen moet samenwerken om te overleven en weer wat op te bouwen, want er is geen staat die je helpt. Mensen zijn enorm gastvrij en positief. Ik bewonder Bosniërs omdat ze zin in de toekomst hebben en niet alleen maar over de oorlog praten en in het verleden achterblijven. Het is een buigzaam, hartelijk, spraakzaam, vindingrijk en trots folk. Er wordt overal goed gegeten en nog beter gedronken. Vleeseters zullen smullen van de lokale keuken en vegetariërs kunnen hier ook lekkere nieuwe smaken en kruiden proeven.

Uit dit bezoek is deze prachtige Nunatak wandelreis ontstaan en binnenkort laat ik jullie kennismaken met mijn trailreis van de eerste gedeelte van Via Dinarica die ik heb gemaakt voor Stellatoyou.


Dankwoord

Ik wil hartelijk bedanken het team van Terra Dinarica voor het hartelijke ontvangst, begeleiding, informatie en gezelligheid die ik van hen heb mogen ontvangen. Nunatak’s Via Dinarica wandelreis staat op de gloednieuwe website van Nunatak  .

 

libanon reisverslag

Libanon Reis: Land van adembenemende cederbomen en heerlijke fattoush

By | Roads less travelled | No Comments

Waar oude en verdwenen beschavingen nog steeds zichtbaar zijn!

Wat: Libanon reis met groots wandel- en cultuuravontuur 
Waarom deze blog: omdat ik met deze Libanon reis mijn ervaring met jullie wil delen. Ook dit beleven? Libanon met Nunatak

Paul en ik waren benieuwd naar wandelmogelijkheden in Libanon en ook wilden we graag eeuwenoude en bewogen geschiedenis van dit land van dichtbij meemaken. In “Roads  less travelled” neem ik jullie mee naar beetje aparte bestemmingen. Ik start deze reeks met mijn Libanon reis.

Libanon reis: voorbereiding en geschiedenis

Een paar maanden geleden heeft deze Libanon reis als wandelvakantiebestemming onze nieuwsgierigheid gewekt en sindsdien waren we bezig om het een vorm te geven; wat ook gelukt is. Wat ik wist over Libanon, was dat het land grenst in het westen aan de Middellandse Zee, in het noorden en westen aan Syrië en in het zuiden aan Israël of Palestina zoals het in Libanon genoemd wordt. Verder dat er indrukwekkende beschavingen en culturen zoals Feniciërs, Assyriers, Perzen, Grieken, Romeinen, Arabieren, Kruisvaarders en Ottomanse Turken hier hebben geleefd en sporen achtergelaten. Dit is te zien behalve bij prachtige uitgravingen zoals in Byblos, Baälbek, Anjar, Tyrus en Sidon ook in de bevolking die door de gemixte DNA enorm divers en vaak prachtig is, vooral vrouwen. Ook wist ik dat het land tussen 1975 en 1990 in de burgeroorlog was. Syrië had zich ook in het conflict tijdens de burgeroorlog gemengd, maar nadat een bomaanslag op toenmalige oud-premier Rafik Hariri in februari 2005 gepleegd was zijn massale demonstraties en protesten geweest (Cederrevolutie) en hierbij hebben Libanezen geëist dat Syrische troepen vertrekken wat ze ook deden. In 2006 is Israël voor een paar maanden in oorlog geweest met Hezbollah beweging en PLO in het zuiden van Libanon. Er is af en toe onrust tussen verschillende islamitische formaties in het land, maar het land geniet sinds 2006 vrede en de bewoners zijn bezig om het land op te bouwen en met elkaar vreedzaam te leven. Dit was mijn voorkennis over Libanon en nu ik over deze Libanon reis schrijf, ben ik veel rijker teruggekomen en dat ga ik zo met jullie delen.

Libanon reis                             Libanon reis

Eerst hebben we besloten waar we wilden wandelen en welke steden we wilde zien. Normaal zijn Paul en ik selfsupporting tijdens wandelvakanties en gaan we met kaart, kompas, tent en eten op pad en zien we waar we stranden, maar omdat we in Libanon taalbarrière (Arabisch) hadden, verschillende minderheden en religies aanwezig zijn en we de gedrag- en communicatiecodes niet kennen hebben we beslissing genomen om een lokale agent met ons gewenste programma te benaderen. Er is ons verteld dat alles wat we willen mogelijk en veilig is. Dit zeggen mensen vaak al is het onveilig omdat ze graag toeristen zien en geld willen verdienen. We wilden graag in Baälbek (Heliopolis) de perfect bewaarde ruïnes van Romeinen zien, maar Baälbek ligt in de Bekavallei, die ligt ingeklemd tussen de bergketens van Libanongebergte en Anti-Libanongebergte en is 17km breed. Dit alles klinkt goed tot het moment dat je beseft dat de grens met Syrië 10 km van Baälbek verwijderd is. Baälbek heeft 50.000 inwoners en is een van de bolwerken van de sjiitische Hezbollah. Nee, toch maar niet. We vinden het te riskant. De plannen zijn aangepast we schrappen Baälbek en gaan naar Byblos. Het hele programma van onze Libanon reis is rond en we gaan een vertrekdatum prikken. Jippiiee.

Libanon reis: naar Beiroet

We vliegen via Belgrado naar Beiroet. Ik heb gelezen dat Beiroet een moderne stad is, waar het uitgaansleven tot het beste in Midden-Oosten behoort. Ik verheug me erop om daar te zijn. Na een korte overstaptijd in Belgrado worden we bij de gate door de Libanese passagiers met veel nieuwsgierigheid bekeken en gevraagd of we naar Beiroet vliegen. Libanese passagiers op het vliegveld in Belgrado zijn alternatief en westers gekleed. We worden door hen verwelkomd en ze vinden het fantastisch dat we hun land willen bezoeken. We landen midden in de nacht in Beiroet en worden met taxi vervoerd naar ons hotel, waar we volgende ochtend afspraak met onze agent en gids hebben. Er wordt ontbeten in een Franse Brasserie en onze agent en gids spreken vloeiend Arabisch, Frans en Spaans. Uiteraard wil ik weten of ze Europeanen zijn. Nee, ze zijn christenen Libanezen, die allemaal hier geboren zijn. Hier leer ik dat Libanon tussen 1920 en 1943 Franse mandaat gebied gewest is en dat veel Libanezen Francofielen zijn en hier zijn ze trots op. De voertaal van de christelijke elite in Libanon is Frans en dat is tijdens wandelen, in steden en hotels ook te horen. Christenen in Libanon zijn Armeniërs, Assyriers, Grieken en moslims zijn Arabieren, Alawieten, Koerden, Druzen, Palestijnen, Sjiieten, Turkomanen. De meeste christenen behoren tot de Maronitische Kerk 1,1 miljoen volgelingen in Libanon. Met uitzondering van een paar gebieden gaat onze wandeling plaatsvinden in het gebied van deze Maronieten. Maronieten leven al honderden jaren in de keten van Libanongebergte. Ze zijn hiernaartoe ooit gevlucht omdat ze zich gedreigd voelden door de talloze veroveraars van Libanon. In Libanongebergte leven ze nog steeds en houden zich bezig met landbouw. Uiteraard hoeven ze zich niet meer te verbergen en zijn ze vrij om hun religie te beoefenen, maar als christelijke minderheid in Midden-Oosten is hun toekomst hier een grote vraagteken. Ik hoop vooral dat alle religies tijdens onze Libanon reis een manier zullen vinden om vreedzaam naast elkaar te blijven leven.

Libanon reis    Libanon reis    Libanon reis

Libanon reis: laat het avontuur beginnen!

Onderweg naar het beginpunt van onze wandeling vertelt de chauffeur dat hij gisteren met een paar toeristen naar Baälbek geweest is. Het begint weer bij mij in het hoofd te spoken, misschien toch naar Baälbek. Ik wil het zo graag zien en zeg tegen Paul dat we zeker hierover opnieuw moeten nadenken.

Onze wandeling van onze Libanon reis start 50km ter noordwesten van Beiroet in het bio-sfeerreservaat Jabal Moussa en we lopen door prachtige groene met bloemen gezaaide weilanden, over bruggetjes, langs dorpjes, veel hoogtemeters, mooie uitzichten op de andere kant van de vallei. Onderweg plukken en eten we wilde asperges, ruiken we tijm, munt, op de grond vinden we afgevallen stekels van stekelvarkens. Deze wil ik natuurlijk graag hebben en dat mag ook. Deze dag zal ik ze nog vaak zien en meenemen. Einde van de dag bereiken we een mooi uitzichtpunt op een meer onder ons. Prachtig blauw. De avondzon geeft mooi, zacht licht en we dalen naar het meer om later weer steil uit de kloof te klimmen en onze B&B in Aabri op 900m te bereiken. Onze gastheer en vrouw zijn Antoine en Randa (zus en broer), die ons hartelijk ontvangen. Op het terras staat al water in een glazen kruik zodat we ons dorst na de klim kunnen lessen. Ze zijn niet rijk, maar hebben veel warmte en liefde te geven. Ze hebben ook een mooie winterwoonkamer die zeer authentiek ingericht is met matrassen op de grond en sierlijke kelims en bekleding. Er is zelfs een waterpijp aanwezig en we zijn ook welkom om het te proeven, maar dat doen we niet. Het huis heeft veel slaapkamers en een enorme eetkamer. In veel huizen/auberges/kloosters in de bergen is waterlekkage aan de binnenkant van de muren te zien. Soms zijn de muren geel/groen, vochtig en schimmelig en soms zijn ze droog, maar wel geelachtig. Het is hier normaal en het beste is om het ook zo te accepteren en te genieten van de omgeving en een andere cultuur. Het is wel om aan te raden om een lakenhoes mee te nemen. Er zijn, dekbedden, kussens en beddengoed genoeg, maar niet overal is het super schoon en dat hoort zeker ook bij reizen en beleven :). Wat douchen betreft is het heel normaal dat er wordt op het toilet gedoucht waar geen gordijn of douchecabine is en dat alles wordt nat. In beste geval is er een badkuip met douchegordijn of zelfs douchewand erop. Dit is vooral in de steden te zien. Antoine heeft koeien en kalfjes en hij is vooral geïnteresseerd in onze Nederlandse koeien. Als we hem vertellen hoeveel liters melk onze koeien geven en hoe groot ze zijn, gaat zijn hele gezicht schitteren van geluk en hij wil weten hoeveel zo’n koe kost? Helaas weten we het niet 🙁 , maar als iemand van jullie het weet hoor ik het graag. Randa raakt zachtjes mijn jurkje met bloemetjes aan en ik maak hieruit dat ze de jurk mooi vind. Deze avond kookt Randa voor ons Fattoush (goed gevulde salade met lokale groene sla-achtige planten die we niet kennen, heerlijk smakende tomaten, kruiden, citroensap, olijfolie en een soort geroosterde plat en dun brood in stukjes erin). Dit smaakt heerlijk en is mijn favoriete gerecht tijdens onze Libanon reis geworden. Mujaddara (puree van linzen met rijst en uien) en kikkererwten in citroensap en olijfolie. Er wordt bij alle gerechten Libanees brood geserveerd en dat is iets wat beetje op Nepaleze chapati’s lijkt. Als dessert krijgen we appels, huisgemaakte abrikozenjam en uiteraard Libanese koffie, die op Turkse koffie lijkt. Heerlijke afsluiting van de avond.

Libanon reis      Libanon reis      Libanon reis

De komende dagen van onze Libanon reis gaat het landschap steeds veranderen, we gaan veel hoogtemeters maken en lopen over droge passen, rotsige paden, adembenemend mooie rotsformaties, talloze weilanden met hoog gras en veel wilde bloemen, besneeuwde toppen, dennenbossen, enorm veel bloeiende appelboomgaarden, blaffende herdershonden, rustige herdershonden, dorpen, kloosters, bloesem, Unesco’s werelderfgoed, prachtige cederbomen (deze boom staat op de Libanese vlag, is beschermd omdat het een bedreigde soort is en er wordt hard gewerkt om nieuwe bomen groot te brengen), schildpadden op het pad en ik zal naïef denken dat iemand schilden op de grond heeft gegooid, maar niks is minder waar. Deze schilpadden leven hier en waren super levend :). Er wordt gedacht dat als je een schildpad op het pad ziet het geluk brengt onderweg. Ook gaan we tulpen, pioenrozen, papavers, laurier-, olijf-, vijg-, amandel-, eik- en walnootbomen zien. Prachtige authentieke huizen en wanstaltige, grote, nieuwe huizen. Bij maronieten geldt: hoe groter het huis en hoe duurder de auto, hoe beter. De meeste dorpen waar we langskomen lijken leeg te zijn al staan er enorme huizen. Ons wordt het verteld dat het zomerhuizen van mensen zijn en dat ze over een paar weken naar de bergen zullen komen om koelte op te zoeken omdat het in de zomer te heet is in de steden. Het rijkste dorp dat we onderweg tegenkomen en waar we ook slapen is Douma. Hier zijn huizen enorm en er zijn bepaalde regels hoe een huis wel en niet mag eruitzien. Mensen hebben hier een klein stukje Frankrijk gecreëerd. We slapen in huizen, kloosters en herbergen. Het ontbijt is overal verschillend en bestaat uit: plat, dun brood, creme fraiche met olie erop, eieren, fetakaas, een soort mozzarella kaas, tomaten, komkommers, olijven en soms jam. Lunch wordt gemaakt door de gastheer/vrouw/gids en bestaat altijd uit rollen Libanees brood met mozzarella, creme fraiche met komkommer, jam, gesmolten gele kaas of zataar (kruidenmix, witte sesam en azijn). Het is altijd voldoende eten geweest. Avondeten is afhankelijk van waar we slapen en wat er te krijgen is. Soms werd het voor ons gekookt en soms hebben we in de enige snackbar in het dorp gegeten en soms weer een heerlijke maaltijd op een leuk terrasje in de zon. Het hangt van het dorp en aanbod af. Einde van de 2e wandeldag biedt iemand zich aan om ons naar een bedevaartsoord Saint Charbel klooster. Deze maronieten monnik, die hier heeft gewerkt en gewoond, is heilig verklaard na zijn dood en er worden een paar wonderen aan hem toegerekend. Het is prachtig om te zien hoe diep het geloof in mensen zit en hoe toegewijd aan dit bedevaartoord ze zijn. We begrijpen meteen dat de wonderen die Saint Charbel heeft verricht voor elke gelovige absolute waarheid is en we observeren en respecteren het al zijn we allebei atheïsten. Dit zou ik ook iedereen aanraden die naar Libanon gaat. Geef je mee aan de flow en ervaar voor even.

 

Libanon reis         Libanon reis

Op dag 3 beslissen we om toch naar Baälbek te gaan en geven dit door aan ons agent. Spannend. Mensen in dorpen waar we langskomen waarnemen dat we er zijn, begroeten vriendelijk, lachen, maar staren niet, Iedereen lijkt het goed te hebben en er wordt niet gebedeld. Alle afspraken i.v.m. onze vakantie zijn tijdig en 100% correct uitgevoerd. Mensen zijn eerlijk, enorm gastvrij en ze zien tevreden uit. Vrouwen dragen broeken en rokken onder de knieën met panty’s (doorzichtig of zwart, maar benen zijn nooit bloot. Onze gids die cultuur kent zegt dat ik in mini rokje mag lopen en zou hierdoor niemand beledigen. Uiteraard niemand onderweg lijkt onder de indruk van een paar half blote benen, haha. Slechts één dag heeft de gids me gevraagd om een broek aan te trekken omdat we tussen struiken met dorens zouden lopen. We worden vaak onderweg uitgenodigd bij mensen thuis om koffie te drinken, wat we soms doen. Dit hoort bij Libanese gastvrijheid en er wordt niet van gasten verwacht om hiervoor te betalen. Laatste wandeldag komen we aan in Quadisha Vallei (Heilige Vallei). Dit is een smalle, groene en diepe kloof die in een kaal plateau is ontstaan. Boven op het plateau om de kloof zijn dorpen gebouwd en er zijn mooie uitzichten op kale besneeuwde toppen van de Libanongebergte en de weg naar Bekavallei en Baälbek. In deze kloof hebben christenen tot ca. 100 jaar geleden in geheim hun religie uitgeoefend en kloosters in grotten gebouwd. Dit is vandaag niet meer nodig en veel toeristen komen om deze kloosters en ook ruïnes van kloosters te bezoeken. Het is bijzonder om de kloof in te gaan en zich verbeelden hoe het was toen de bevolking zich hier schuil moest houden voor Ottomaanse Turken. In deze kloof sluiten we onze zesdaagse wandeling af.

Libanon reis     Libanon reis     Libanon reis

Libanon reis: Byblos en Beiroet

Eenmaal uit de kloof, nemen we taxi naar Byblos en gaan de ruïnes en de stad bekijken. Geschiedenis van Byblos gaat terug naar 3e millennium voor Christus. Alle beschavingen die ik in het begin heb genoemd plus nog een paar anderen hebben in deze stad sporen achterlaten. Byblos ligt prachtig aan de Mediterraanse zee en we lopen tussen de ruïnes, kleine muurtjes, tempelpilaren, sarcofagen, kruisvaarderstempel en Romeinse amfitheater die over de zee kijkt, avondzon vangt en ooit plaats voor 3 duizend bezoekers had. Wat deden deze bezoekers hier in de Romeinse tijd? Juist, ze hebben hier gegeten, gedronken en verkleed enorme orgie partijen gehouden. De oudheid van deze ruïnes gaat mijn verstand voorbij en ik heb de fantasie en kennis niet om de stad te zien zoals het ooit in verschillende periodes geweest is. Een groot stuk van de kruisvaarderstempel uit de 12e eeuw staat er nog en van de het dak van deze tempel kijkend over de zee stelen de zonnestralen van de avondzon een glimlachje van ons. We staan op dezelfde grond als alle culturen voor ons en maken een deel daarvan uit. Oude centrum van huidige Byblos lijkt beetje op oude centrum van Sarajevo in Bosnië wat niet raar is aangezien de Ottomaanse Turken hier ook geweest zijn. Verder is Byblos en moderne stad waar alles te vinden is en er wordt Run & Rise reclame gemaakt voor 7 juni en ook voor Beiroet Marathon die in november plaats zal vinden. We verlaten Byblos en gaan naar ons hotel in Beiroet.

Libanon reis  Libanon reis  Libanon reis

Onderweg zal onze taxi pech krijgen, maar mensen zijn hier creatief en onze taxichauffeur houdt een andere taxi aan betaalt hem en vraagt om ons naar het hotel te brengen wat deze nieuwe taxichauffeur ook doet. Nogmaals; mensen zijn enorm eerlijk en gemaakte afspraken worden ook gerespecteerd. Dit hebben we alle dagen in Libanon steeds opnieuw ervaren. Voordat de zon ondergaat hebben we nog tijd om via DE straat (Hamrastraat) van jaren 70 naar de zee en een 5 km lange zeepromenade af te dalen. Dit is dan de Promenade des Anglais van Beiroet en hier is alles te zien: toeristen, vrouwen in boerka’s, joggende mannen en vrouwen in korte broeken, vrouwen met hoofddoeken en westers gekleed, families, gehandicapten, vrienden en vriendinnen, fietsers, verliefden, moslim, christen, mannen met baarden, moderne jonge dames en iedereen leeft met elkaar en verdraagt elkaar en ik gun ze uit mijn hele hart deze vrede en welvaart. Het is al donker toen we de weg naar hotel door kleine en grote straten proberen te vinden. De sfeer op straat is rustig, vriendelijk en we voelen ons op ons gemak hier. Morgen gaan we naar Baälbek. Spannend.

Libanon reis: Bekavallei en Baälbek

Onze gids en chauffeur haalt ons op om 9 uur in het hotel. In mijn fantasie is Bekavallei een droge, stoffige, dunbevolkte vallei waar je elk moment ongemerkt zou kunnen verdwijnen. Waar mannen met Kalasjnikovs op straat lopen. Ik heb 2 sarongen meegenomen zodat ik mijn benen en haar kan bedekken als we er zijn. Onderweg meld ik aan onze gids dat ik ze bij me heb en vraag hem om me te vertellen wanneer ik me moet bedekken. De gids kijkt me onbegrijpend aan en zegt dat het bedekken nergens voor nodig is en dat ik passend gekleed ben. Ik heb een jurk met korte mouwen aan en de lengte is net boven de knie. Onderweg zijn een paar controleposten waar leger staat en de auto’s moeten vaart minderen zodat de leger kan zien wie in de auto zit. We hoeven nergens te stoppen, paspoorten worden niet gecontroleerd en als ze zien dat je toerist bent mag je verder. Vanaf een pas van 1400m komt Bekvallei voor het eerst in zicht en dalen we de vallei in. In werkelijkheid is deze vallei enorm vruchtbar, groen, dicht bevolkt, er lopen geen mannen met kalasjnikovs rond en de sfeer is ontspannen. Hier zijn af en toe Arabische invloeden te zien en we horen voor het eerst in 7 dagen oproep van moskee om te bieden. En dan Baälbek en de ruïnes. Als we uit de auto stappen, komen verkopers boeken over Baälbek en hezbollah T-shirts aanbieden. Als je het niet wilt is het OK en de sfeer is op geen enkele manier geladen. Baälbek is opgericht door Feniciërs maar zijn bloeiperiode beleefd het in het jaar 15 voor B.C toen het toen de stad een Romeinse provinciehoofdstad werd onder de keizer Augustus. Deze stad was een belangrijk religieus centrum voor Romeinen.

Libanon reis                    Libanon reis

Tempel van Bacchus is super bewaard en ook veel stenen en pilaren van tempels van Jupiter en Venus staan er ook. Ik vind het magnifiek en omdat er nog zoveel staat kan ik me makkelijk voorstellen hoe het leven van Romeinen hier geweest is. Prachtig:)! Bergen rond Bekavallei zijn droog en zandgekleurd met besneeuwde stukken erop. Ik moet af en toe lachen over mijn fantasie van Bekavallei hahaha. Hier wordt ook wijn gemaakt en er staan een paar beroemde( ook in de wereld) wijnkelders. Voor het vertrek uit deze vallei gaan we nog een andere Arabische ruïne in het dorpje Anjar bekijken en daar lunchen. In Anjar leven voornamelijk Armeniers en hier staan enorm veel restaurants net in Valkenburg maar dan stoffiger en mensen komen uit de hoofdstad van de vallei en ook uit Beiroet om hier in het weekend te lunchen. Anjar is een dorp die aan de voet van Anti Libanongebergte gebouwd is en de Syrische grens is 2 km hiervandaan. Hier lunchen we samen met honderden anderen libaneze mezze (verschillende Libanese tapas) onder genot van de lokale muziek. Op het bedekte terras zitten grote families te lunchen. Sommige zijn westers gekleed en andere dragen hoofddoeken. Ook een teken dat het leven samen mogelijk is. Laatste uren voor het vertrek naar huis verkennen we Beiroet, een moderne, traditionele, dynamische, dure, energieke stad die vaak ook op Europeise steden lijkt. Mensen laten hier graag zien dat ze geld hebben en ze geven het ook graag en makkelijk uit. Super mooie en verzorgde vrouwen lopen op straat. Mensen zijn zeer vriendelijk. Moskeeën, orthodoxe- en katholieke kerken wisselen elkaar af en zijn het bewijs dat als we elkaars geloofsovertuiging respecteren en elkaar ruimte geven we uitstekend met elkaar kunnen leven. In centrum van Beiroet is een moderne en strakke skyline gebouwd. Winkelen in Beiroet is fantastisch en er zijn veel hoogopgeleide jonge mensen die Beiroet boost geven. Kortom: Beiroet is COOL en HIP.

Libanon reis      Libanon reis

Libanon reis: Jurkje of blouse voor Randa

Heb je nog een goed uitziend jurkje maatje S of en mooie blouse dan zou je Randa, de gastvrouw bij de eerste overnachting tijdens trek, erg blij hiermee kunnen maken. Ga je niet zelf en heb je iets moois wat je kwijt wilt stuur het me dan stuur ik het naar Randa met de groepen of neem het mee als ik zelf ga.

Conclusie Libanon reis

We hebben in 5 volle dagen ca. 93 km gelopen, 6000 hm gestegen en iets minder dan 6000 hm gedaald. Mijn conclusie is dat mensen hier bijzonder gastvrij, eerlijk en vriendelijk zijn. Afspraken worden gemaakt en nageleefd. In alle dorpen en steden waar we geweest zijn hebben we geen dreigende sfeer ervaren of mensen dichtbij zien komen zodat je je ongemakkelijk voelt. Hier heb ik geen last van hahah, maar sommige ervaren redelijk dichtbij als onprettig. Mensen houden afstand van elkaar net hier in Nederland. We hebben ons niet bekeken gevoeld en bedelen hebben we sporadisch alleen in Beiroet gezien. Libanon heeft ook veel vluchtelingen uit Syrië en Palestina en gastarbeiders uit Afrika. Ik bewonder Libanezen dat ze hun land voor zoveelste keer opnieuw hebben opgebouwd, genieten volop van het leven en leven vredig naast elkaar. Libanezen zijn hoogopgeleid en spreken meerdere talen. Ze zijn trots op hun afkomst en richten zich op de toekomst en goed leven. Mijn conclusie is dat dit land klaar is om ons (toeristen) te verwelkomen en hun indrukwekkende geschiedenis, fascinerende natuur en hartelijke gastvrijheid aan ons te laten zien en voelen. Elke keer als ik kans krijg om Libanon te bezoeken zal ik het doen. Inmiddels is het mogelijk deze reis via Nunatak te boeken en het prachtige Libanon zelf te beleven. Een paar dagen geleden is onze groep teruggekeerd uit Libanon met fantastische indrukken. Ik hoop dat jullie ooit ook deze paden zullen bewandelen.

Fijn weekend allemaal,

XXXX